सहकारीका सात सिद्धान्तहरू
सहकारी संस्थाहरू विश्वव्यापी रूपमा स्वीकार गरिएका सहकारी मूल्य, मान्यता तथा सिद्धान्तका आधारमा सञ्चालन हुन्छन्। सहकारीका प्रमुख सात सिद्धान्तहरू निम्न छन्।
स्वैच्छिक तथा खुला सदस्यता
सहकारी संस्था स्वैच्छिक संगठन हो। सहकारीको सेवा उपयोग गर्न तथा सदस्य बन्न चाहने योग्य व्यक्तिका लागि सदस्यता खुला र स्वैच्छिक हुन्छ।
सदस्यहरूद्वारा प्रजातान्त्रिक नियन्त्रण
सहकारी संस्था आफ्ना सदस्यहरूद्वारा लोकतान्त्रिक रूपमा सञ्चालित हुन्छ। सदस्यहरूले संस्थाको निर्णय प्रक्रियामा समान रूपमा सहभागिता जनाउँछन्।
सदस्यहरूको आर्थिक सहभागिता
सदस्यहरूले सहकारी संस्थाको पूँजी निर्माणमा योगदान गर्छन् र संस्थाको आर्थिक गतिविधिमा सक्रिय सहभागिता जनाउँछन्।
स्वायत्तता तथा स्वतन्त्रता
सहकारी संस्था आफ्ना सदस्यहरूद्वारा नियन्त्रित स्वायत्त तथा स्वतन्त्र संस्था हो। अन्य संस्थासँग सहकार्य गर्दा पनि सदस्यीय नियन्त्रण कायम राखिन्छ।
शिक्षा, तालिम तथा सूचना
सहकारीले आफ्ना सदस्य, निर्वाचित प्रतिनिधि, व्यवस्थापक तथा कर्मचारीलाई शिक्षा र तालिम प्रदान गर्दै सहकारीसम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराउँछ।
अन्तर सहकारी सम्बन्ध
स्थानीय, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अन्य सहकारी संस्थासँग सहकार्य गरी सदस्य तथा समुदायको हितमा काम गर्ने सिद्धान्त।
समुदायप्रति चासो
सहकारी संस्थाले आफ्ना सदस्यको हितसँगै स्थानीय समुदायको दिगो विकास, सामाजिक उत्तरदायित्व तथा वातावरण संरक्षणमा योगदान पुर्याउँछ।
सहकारी सिद्धान्तको महत्व
सहकारीका सिद्धान्तहरूले सहकारी संस्थालाई सदस्यकेन्द्रित, लोकतान्त्रिक, पारदर्शी र जिम्मेवार रूपमा सञ्चालन गर्न मार्गदर्शन गर्छन्। संस्थाको नीति, नियम तथा कार्यविधि तयार गर्दा यी सिद्धान्तलाई आधारका रूपमा लिन सकिन्छ।